Знак бяды (Быкаў)/Пралог
з цыкла «Знак бяды»
Кароткі змест раздзела
Ад колішняй хутарской сядзібы амаль нічога не засталося. За доўгі час яе рэшткі схаваліся ў зямлі або былі развеяны ветрам.
На месцы сядзібы яшчэ віднеліся вуглавы камень падмурка, бугор бітай цэглы і дзве гранітныя прыступкі каля былога ўвахода ў сені. Прыступкі ляжалі там, дзе і сто гадоў таму, а па ніжняй снавалі мурашы.
Алешнік з рова заняў частку былога хутарскога поля і падступіў да самой сядзібы. Там, дзе калісьці стаяла істопка, вырас вялікі куст шыпшыны, а побач разрасліся дзядоўнік, крапіва і маліннік.
Ад калодзежа не засталося нічога. Яго зруб, магчыма, згніў або быў разабраны людзьмі, а вада знікла ў глыбіні зямлі.
На рагу былой хаты сярод пустазелля вырасла калючая дзікая груша. Яна магла быць парасткам колішніх садовых груш або выпадковым дрэвам, якое вырасла з занесенага птушкамі насення.
З дарогі былую сядзібу было цяжка пазнаць. Пра ўезд да яе нагадвала адна са старых ліп, якія некалі раслі абапал варотцаў. Другая ліпа ўжо знікла.
Ліпа, што засталася, была абгарэлая і аднабокая. У яе тоўстым ствале зеўрала шырокае дупло, але дрэва яшчэ трымала некалькі вялікіх галін. Птушкі не садзіліся на яе, а выбіралі алешнік побач.
Апавядальнік дапускаў, што вароны нешта памяталі або адчувалі ў пашкоджаным дрэве прыкмету даўняга няшчасця. Сляды заняпаду былі бачныя і на рэштках сядзібы, і ў зарасніках вакол яе.
Побач са старой ліпай нядаўна вырасла маладая тонкая ліпка. На ёй з'явіліся першыя лісточкі. Сярод рэшткаў былога жыцця яна выглядала знакам надзеі на іншае жыццё.
Усё астатняе на гэтым месцы належала мінуламу. Толькі чалавечая памяць заставалася здольнай захаваць яго і звязаць з сучаснасцю ды будучыняй.
Персанажы
Цытаты
Час і людзі не шмат чаго пакінулі ад колішняй хутарской сядзібы, рэшткі якой спакваля праглынула зямля і развеяў вецер. Дзе-нідзе толькі выглядвалі на паверхню яе скупыя адзнакі:
Вароны, магчыма, памяталі нешта, а можа, сваім птушыным інстынктам адчувалі ў гэтым знявечаным дрэве злую прыкмету няшчасця, знак даўняй бяды.
І толькі маладая тоненькая ліпка, што зусім нядаўна выкінула да сонца лічаныя свае лісточкі, у сваёй безабароннай адвазе здавалася госцяй з іншага свету, увасабленнем надзеі і другога, інакшага, жыцця.
Усё, апроч непадуладнай часу, цярплівай і негаваркой чалавечай памяці, надзеленай спрадвечнаю здольнасцю ператвараць мінулае ў цяперашняе, звязваць сучаснае з будучым.