Знак бяды (Быкаў)/Раздзел 2
з цыкла «Знак бяды»
Кароткі змест раздзела
Пятрок не ведаў, чаго чакаць ад немцаў, дзе цяпер свае і калі скончыцца вайна. Гэтыя пытанні не давалі яму вырашыць, як жыць далей. Хоць на хутары пакуль амаль нічога не змянілася, ён не мог узяцца за звычайную працу.
У гаспадарцы заставаліся карова, парсючок і куры, у гародзе раслі капуста і бульба, а ў пуні ляжала зжатае на пакінутым калгасным полі жыта. Сцепаніда наказала Петраку дакапаць капец для бульбы, але ён толькі курыў і хадзіў каля хаты.
Аглядаючы сядзібу, дзе яны пражылі дваццаць гадоў, Пятрок думаў пра старую хату і дзіравы дах істопкі. Новую пуньку ён некалі будаваў разам з сынам Федзькам, спадзеючыся, што пасля службы ў войску той паселіцца тут. Цяпер Пятрок не ведаў, дзе сын.
Пятрок падышоў да калодзежа з чыстай халоднай вадой. Ён успомніў, як даглядаў яго, і зноў падумаў пра справы, якія ўсё адкладваў. Ён не хацеў абсякаць старыя ліпы каля варот, хоць іх цень замінаў гароду.
Пакуль Сцепаніда пасвіла карову, Пятрок разважаў пра гаспадарчыя нястачы. Запалкі даводзілася берагчы, гандаль у мястэчку спыніўся, не было солі, а найбольш яму бракавала каня. Ён чакаў, што пасля вяртання жонкі прыйдзецца карміць жывёлу і брацца за працу.
Сцепаніда прыгнала Бабоўку раней за звычайнае. Яна паведаміла, што на гасцінцы немцы і местачкоўцы з падводамі ладзяць мост. Пятрок зразумеў: пакуль моста не было, да хутара было цяжэй дабрацца, а цяпер немцы могуць прыехаць і забраць іх маёмасць.
Сцепаніда прапанавала схаваць жывёлу. Больш за ўсё яна баялася за парсючка. Па яе просьбе Пятрок вызваліў закутак у старой прыбудове каля істопкі, адгарадзіў яго і прынёс саломы. Сцепаніда завяла туды парсючка, і той спакойна ўладкаваўся ў новым схове.
Схаваць курэй было цяжэй: яны маглі выдаць сябе кудахтаннем. Пятрок прапанаваў адвесці карову да Манькі ў Бяростаўку, але Сцепаніда не хацела пакідаць Бабоўку на чужых руках. Яна вырашыла трымаць карову ў Бараннім Логу, спадзеючыся, што ўначы немцы не з’явяцца.
Пад вечар Пятрок пільна глядзеў на пустую дарогу і прыслухоўваўся, ці не набліжаецца хто чужы. Ён прынёс карове вады і паклікаў Сцепаніду даіць яе. Жонка тым часам перабірала рэчы ў куфры і хацела схаваць найлепшае адзенне, асабліва Феньчына.
Сцепаніда знайшла таксама сваю грамату за поспехі ў апрацоўцы лёну. Пятрок спалохаўся яе савецкай сімволікі і параіў спаліць, але жонка пакінула грамату. Ён спрабаваў супакоіць іх абаіх думкай, што калі не чапаць немцаў і паводзіць сябе ціха, можна перачакаць небяспеку, хоць сам у гэтым сумняваўся.
Персанажы
Цытаты
Шмат год ён тут быў гаспадар, а цяпер глядзеў на ўсё быццам чужымі вачыма, быццам ён куды ад'язджаў, развітваўся, і яму было шкада ўсяго.
Гэта была навіна, Пятрок такой не чакаў. Можа, толькі цяпер ён зразумеў, як добра было тут без моста і якая пагроза насоўвалася на хутар разам з гэтым мостам.
– Куды як дрэнь. Наехала немцаў, нашы местачкоўцы з падводамі, возяць бярвенне. Нешта трэба рабіць! А то прыедуць, абрабуюць. Як жыць тады?
Каб засцерагчыся ад бяды, трэба паводзіць сябе як мага абачлівей і цішэй. Гэта як з куслівым сабакам: барані Божа яго зачапіць, трэба прайсці міма, быццам яго і не бачыш, але і не паказаць страху