Знак бяды (Быкаў)/Раздзел 27
з цыкла «Знак бяды»
Кароткі змест раздзела
На досвітку Сцепаніда прачнулася пасля трывожнага сну: ёй здавалася, што яна цягне цяжкі груз угару. Яна думала пра бомбу і пра справу, дзеля якой ёй патрэбна была дапамога іншых людзей.
Збіраючыся ў Выселкі, Сцепаніда пакарміла галодных курэй і выбрала адну ў падарунак. Яна паклала птушку ў кошык, бо больш нічога прыдатнага ў яе спустошанай вайной гаспадарцы не засталося.
Сцепаніда спадзявалася знайсці Віктара, які да вайны служыў камандзірам і, на яе думку, мог разабрацца з бомбай. Яна памятала яго хлопчыкам, сябрам свайго Федзькі, і разлічвала, што ён пагодзіцца дапамагчы.
Па дарозе ёй насустрач выйшлі паліцаі Гуж і Каландзёнак. Яны вялі арыштаванага Карнілу, які ведаў пра бомбу. Сцепаніда паспрабавала прайсці міма, але Гуж спыніў яе, забраў кошык з курыцай і адпусціў жанчыну.
Арышт Карнілы разбурыў яе планы. Сцепаніда баялася, што пад катаваннямі ён можа выдаць месца схову, і павярнула назад на хутар. Там яна ўбачыла, што з-пад галля тырчыць хвост бомбы, а след ад колаў вядзе проста да ямы.
Яна выкапала ў кустах новую яму. Карэнні заміналі капаць, а цяжкую бомбу яна ледзьве здолела выцягнуць са старога схову, падкладаючы пад яе камяні. Знясіленая, Сцепаніда пацягнула яе да новай ямы і нарэшце скінула ўніз.
Сцепаніда закапала бомбу і старанна схавала сляды працы зямлёй, лісцем і галлём. Вярнуўшыся ў халодную хату, яна легла адпачыць. Яна ўсё яшчэ спадзявалася атрымаць некалькі дзён волі, каб сустрэцца з Віктарам і параіцца з людзьмі.
Пад вечар Сцепаніда сабралася распаліць грубку, але сабака Рудзька забрахаў на чацвярых узброеных мужчын, якія ішлі да хутара. Пасля стрэлу сабака заскавытаў і сціх. Сцепаніда зачынілася ў істопцы і вырашыла не здавацца.
Гуж патрабаваў адчыніць дзверы. Паліцаі разбілі акно, праніклі ў сені і пачалі ламаць дзверы істопкі. Свянткоўскі паабяцаў не чапаць Сцепаніду, калі яна пакажа бомбу. Яна не адказала: абліла газай дзверы, сцены і сваю хустку, а затым падпаліла яе.
Агонь хутка ахапіў істопку. Паліцаі выбеглі, некалькі разоў стрэліўшы праз сцены, а Сцепаніда задыхнулася ў дыме і больш не ачнулася. Полымя знішчыла ўвесь хутар. Паліцаі нікога не падпускалі да пажарышча, бо баяліся выбуху, а бомба засталася схаванай на ўзгорку.
Персанажы
Цытаты
Калі якая бяда, дык горнешся да людзей, бо хто ж яшчэ паможа табе, як не людзі? Людзі загубяць, але ж і памогуць людзі. Нават і ў такі страшны, кляты час, як вайна.
Яна ўсё ж не Рудзька. І не Пятрок. І нават не Карніла. Яшчэ яна з імі пабораецца. Хай б'юць! Заб'юць, тады што ж... Тады іх перамога. Але яшчэ не забілі, і па сваёй волі яна ім не паддасца.
Мусіць, яна патрэбна была ім жывая. Каб сказаць, дзе бомба, ці што?
Значыць, ад Карнілы галоўнага яны не дазналіся. Але і ад яе не дазнаюцца таксама.
Пажар ніхто не тушыў, хутар гарэў грунтоўна і доўга - усю ноч, дагараў у наступны дзень, і паліцаі не падпускалі нікога блізка, самі трымаючыся воддаль, - баяліся выбуху бомбы.