Знак бяды (Быкаў)/Раздзел 6
з цыкла «Знак бяды»
Кароткі змест раздзела
Пятрок застаўся на хутары з двума нямецкімі кухарамі. Ён паліў самаробную цыгарку і думаў, як падрыхтаваць хату для немцаў. На Сцепаніду ён злаваўся за тое, што яна пайшла з каровай і пакінула ўборку яму.
Кухары гатавалі абед каля калодзежа. Пятрок набраўся смеласці папрасіць у іх агню. Памочнік кухара Карла даў яму прыкурыць, а пасля паспрабаваў яго самасейку і пахваліў яе.
Вярнуўшыся ў хату, Пятрок пачаў выносіць рэчы, хоць раней уборкай займалася Сцепаніда, а калісьці ёй дапамагала Феня. Скрыпку ён не захацеў пакідаць у сырой істопцы і схаваў за абразамі.
Каб памыць падлогу, Пятрок выліў на яе цэлае вядро вады. Вада сабралася каля парога бруднай лужынай. Сцепаніда вярнулася, убачыла гэта і загадала яму збіраць ваду анучай.
Карла прынёс ім вядро гарачай вады. Пятрок хацеў аддзячыць яго яйкамі, але не паспеў іх знайсці. Старэйшы кухар паклікаў Карлу, а затым прыйшоў у сенцы і выліў прынесеную ваду на парозе. Сцепаніда вылаялася, і Пятрок папярэдзіў яе, што з немцамі трэба быць асцярожнай.
Муж і жонка дамылі падлогу халоднай вадой і прыбралі хату ды сенцы. Пятрок непакоіўся, ці спадабаецца іх праца нямецкаму начальніку. Каля калодзежа тым часам быў гатовы абед.
Да хутара вярнулася машына, з якой выйшлі нямецкія салдаты. Яны сабраліся каля кухні па ежу. Пятрок і Сцепаніда схаваліся ў сенцах і назіралі, як афіцэр з фельдфебелем накіраваліся да іх хаты.
Афіцэр агледзеў памяшканне. Паводле загаду фельдфебеля салдаты прынеслі з машыны складныя ложкі і рэчы для начлегу. Гаспадароў ні пра што не пыталіся, і Пятрок на хвіліну падумаў, што небяспека мінула.
Фельдфебель паклікаў Петрака ў хату. Афіцэр паказаў на стары газетны здымак Першамайскага свята ў Маскве, які адкрыўся пасля таго, як Пятрок зняў са сцяны кажух. На здымку быў партрэт Сталіна. Пятрок прызнаў, каго там намалявана, і паспрабаваў ухіліцца ад пытання, ці добры Сталін.
Афіцэр дастаў пісталет. Пятрок спалохаўся, што яго заб’юць, але немец стрэліў у здымак і прабіў яго. Пасля афіцэр сказаў «Капут», а фельдфебель выгнаў Петрака з хаты. Узрушаны Пятрок пайшоў у істопку і знясілена прытуліўся да Сцепаніды.
Персанажы
Цытаты
Усё, што тут стаяла і ляжала доўгія гады і мела сваё пэўнае месца, не замінаючы нікому, чаму цяпер яно павінна замінаць гэтым чужынцам? Але, мусі, во замінае.
Мабыць, ніколі яшчэ іхняе жытло не мела такой турботы, ніколі, нават у святы, яго не прыбіралі так, як цяпер па прымусу, і Пятрок думаў: хто ведае, як гэта спадабаецца галоўнаму немцу
Пятрок толькі зірнуў туды, як адразу змярцвеў ад страху - на самым відавоку, дзе дагэтуль вісеў кажух, цямнеўся на газеціне здымак Першамайскага свята ў Маскве і на ім - партрэт Сталіна.
«Зараз паверне!» - падумаў Пятрок і ўжо склаў пальцы, каб перахрысціцца напаследак, як ствол на секунду знерухомеў і ў хаце грымотна бабахнула.