Знак бяды (Быкаў)/Раздзел 9
з цыкла «Знак бяды»
Кароткі змест раздзела
Пасля гібелі каровы Бабоўкі Сцепаніда адчувала, што ім з Петраком пагражае яшчэ большая бяда. Яна не разумела намераў немцаў, якія занялі іх хутар, але не магла прыніжацца перад імі. Асабліва балюча ёй было ад таго, што яны ўдарылі яе і забралі нажытую працай маёмасць.
Сцепаніда сядзела ў істопцы і чула, як немцы на падворку разбіралі тушу Бабоўкі. Яна бачыла, як адзін з іх сек яе сякерай, і кожны ўдар прычыняў ёй боль. Пятрок некуды знік, а салдаты не пакідалі сядзібу.
Да вечара Сцепаніда чакала нагоды пакарміць парсючка, каб немцы не знайшлі і яго. Заўважыўшы на паліцы пасудзіну з газай, яна схавала яе пад жорнамі. Потым узяла чыгунок варанай бульбы і непрыкметна выйшла праз дрывотню ў гарод.
У курыным хляўку не было птушак. Сцепаніда адчыніла застаронак, і галодны парсючок выбег да яе. Ён паслухмяна пайшоў следам праз гарод да рова. Там яна заўважыла пастушка Янку і спачатку хацела адагнаць яго ад небяспечнага хутара, але потым папрасіла дапамагчы схаваць парсючка.
Янка павёў Сцепаніду і парсючка ў зарослы роў. Яны падняліся па крутым схіле да старой пустой барсучынай нары пад вывернутай елкай. Сцепаніда паставіла перад парсючком чыгунок, і той пачаў есці.
Янка некуды пабег і вярнуўся з цяжкай драўлянай бараной. Разам яны пасадзілі парсючка ў нару, загарадзілі ўваход бараной і падперлі яе палкай. Сцепаніда падзякавала хлопцу і пайшла назад да хутара.
На сядзібе ўжо сцямнела. У хаце гарэла яркае святло, а каля тыну Сцепаніда заўважыла пакінутую немцамі вінтоўку. Яна прайшла ў істопку, дзе яе чакаў Пятрок. Ён расказаў, што хаваў уцалелых курэй і пакінуў ім корм на ноч.
Пятрок даў Сцепанідзе кавалак чэрствага хлеба. Яна з’ела яго, бо з учарашняга дня нічога не ела, і шкадавала мужа, які таксама абыходзіўся без гарачай ежы. Увесь час яна прыслухоўвалася да галасоў у хаце: у яе ўзнік небяспечны намер, але яна чакала, пакуль немцы заснуць.
Калі ў хаце выключылі святло і ўсё сціхла, Сцепаніда асцярожна выйшла на падворак. Яна дабралася да тыну, намацала вінтоўку і апусціла яе ў калодзеж. Пачуўшы, як яна ўпала ў ваду, Сцепаніда хутка вярнулася ў істопку. Здавалася, ніхто нічога не заўважыў.
Толькі пасля гэтага Сцепаніду ахапіў моцны страх перад тым, што можа здарыцца раніцай. Яна дрыжала так, што разбудзіла Петрака. Ён падумаў, што ёй холадна, прапанаваў свой кажух і зноў заснуў. Сцепаніда не спала да ранку.
Персанажы
Цытаты
Штосьці трэба было рабіць, але што? Што яна магла ўвогуле зрабіць тут, калі не мела ніякага права, нічым не распараджалася - наадварот, цяпер распараджаліся ёю.
І ўсё ж яе дзейная натура не магла прымірыцца са сваім бяссіллем, прагнула нейкага сродку, нейкай магчымасці адстаяць сябе, не паддацца.
Але цяпер менавіта так: тут ёй было лепш і спакайней, чым на сваёй сядзібе - у хаце ці істопцы, і гэтае мілае стварэнне, яе паслухмяны ўвішны парсючок здаўся ёй радней за якога чалавека - ну як дзіця не раўнуючы.
Яна дужа баялася, можа, так, як не баялася ніколі ў жыцці, асабліва калі выйшла з дрывотні і на дрыготкіх нагах, аж хістаючыся, дабегла да тыну.
Сцепаніда ўжо адскочыла ад калодзежа, калі ў ягонай глыбі глуха і нутрана боўтнула, здалося, жахліва-грымотна боўтнула, але яна хуценька падбегла да істопкі і пад яе сцяной прашмыгнула ў сенцы.