У старых дубах (Колас)

З пляцоўкі Wikisum
Перайсці да:рух, знайсці
Заўвага: Гэты пераказ быў створаны ШІ, таму можа змяшчаць памылкі.
🌳
У старых дубах
1912
Кароткі змест апавядання
Арыгінал чытаецца за 9 хвілін
Мікразмест
Задуменны пастушок любіў глядзець на раку. Аднойчы сябра пажартаваў, ён спалохаўся і ўпаў у ваду. Яго паспелі выратаваць, але пасля гэтага выпадку ён навечна змяніўся, стаўшы ціхім і маркотным.

Вельмі кароткае ўтрыманне

Беларусь, пачатак XX стагоддзя. На маляўнічым беразе Нёмана раслі старажытныя дубы. Пад імі пасвілі кароў хлопчыкі-пастушкі, Базыль і Грышка.

👦🏻
Базыль — хлопчык-пастушок, задуменны, разважлівы, любіць назіраць за прыродай і філасофстваваць, мае даўгаваты нос, пасля няшчаснага выпадку стаў яшчэ больш ціхім і задуменным.
👦🏻
Грышка — хлопчык-пастушок, энергічны, непаседлівы, цікаўны, мае рабаціны на твары, любіць задаваць пытанні, часам бывае неабачлівым.

Хлопцы даўно сябравалі, разам вучыліся і бавілі час за дзіцячымі гутаркамі пра жыццё, смерць і прыроду. Аднойчы, седзячы каля Нёмана на старым карані, Базыль задуменна глядзеў у ваду. Грышка вырашыў яго нечакана напалохаць.

Знячэўку Базыль так перапалохаўся, што ўвесь задрыжаў і падскочыў. Спужаўшыся, ён не мог ужо ўтрымацца і ссунуўся ўніз. На момант, зачапіўшыся лапцем за дубовы корань, павіс уніз галавою над гладдзю вады, а потым шугнуў...

Яго ўратаваў рыбак. Пасля перажытага здарэння Базыль зрабіўся яшчэ больш маўклівым і задуменным.

Падрабязны пераказ

Падзел пераказу на часткі – умоўны.

Стары дубовы гай ля берага Нёмана

На беразе Нёмана раскінуўся гай старасвецкіх дубоў, якія перажылі шмат гадоў і былі сведкамі многіх змен. Яны стаялі спакойна і велічна, нібы людзі, якія ўжо ўсё перажылі і нічога новага не чакалі ад жыцця.

Такіх дубоў цяпер рэдка дзе ўбачыш. Іх не чапіла рука людская, толькі доўгія часы палажылі свой след – пячаць глыбокай старасці. І многа ўсякіх змен часу бачылі гэтыя нямыя сведкі прошласці!

Сяброўства Грышкі і Базыля

На лузе каля дубоў пасвіліся статкі, а пастушкі сядзелі групкамі, займаючыся сваімі справамі. Сярод іх былі два сябры – Грышка і Базыль, якія сябравалі ўжо даўно.

Яны разам хадзілі ў школу, пасвілі кароў, дзяліліся ежай і забаўкамі. Калі здаралася, што яны сварыліся, то хутка мірыліся. Грышка называў Базыля насалём з-за яго даўгаватага носа, а Базыль Грышку – рабэйзаю за рабаціны на твары.

Размовы пра смерць і чортава рабро

Хлопчыкі часта размаўлялі пра розныя рэчы. Аднойчы, лежачы пад дубам, Грышка спытаў, ці ёсць на свеце чалавек, які мог бы панесці гэты дуб. Базыль адказаў, што ёсць, і расказаў гісторыю пра селяніна, які змог падняць і пацягнуць вялізную хвою, якую нават конь не мог зрушыць.

🧔🏻
Селянін-асілак — персанаж з аповеду Базыля, надзвычай моцны чалавек, які змог падняць і пацягнуць вялізную хвою, якую нават конь не мог зрушыць.

Потым яны загаварылі пра Нічыпара Шулая, які, паводле чутак, дужаўся з чортам і меў чортава рабро. Базыль сцвярджаў, што таго, хто мае чортава рабро, ніхто не пакоціць, але ён, магчыма, пойдзе ў пекла.

💪🏻
Нічыпар Шулай — мясцовы моцны чалавек, пра якога хлопчыкі гавораць, што ён дужаўся з чортам і мае чортава рабро.

Затым размова перайшла на тэму смерці. Грышка спытаў, ці згадзіўся б Базыль памерці зараз, калі б яму сказалі, што ён пойдзе ў рай. Базыль адказаў, што не, бо яму было б сумна аднаму, без бацькоў і сяброў.

– Вось каб яе перуны, гэтую смерць! Каб злавіў дзе, халеру, ды спаліў. Тады людзі жылі б і жылі.
– Калі ж бо для яе няма смерці.
– У смерці няма смерці.
Сказаўшы гэта, Грышка ўглыбіўся ў думкі.

Базыль ля ракі і яго думкі

У дубовым гаі было месца, дзе Базыль любіў сядзець і думаць. Там над абрывістым берагам Нёмана стаяў стары дуб, карэнні якога былі агалены вадой. Сеўшы на гэтым корані, Базыль назіраў за цячэннем вады і думаў.

Было тут, у дубах, адно месца, дзе Базыль любіў сядзець, назіраць і думаць. Там над абрывістым берагам Нёмана стаяў стары, прысадзісты, таўсты дуб. Ад доўгіх часаў бераг падмываўся вадою, паволі асоўваўся і агаляў тоўстыя карэнні.

Вакол было ціха, і Базылю здавалася, што ён чуе спевы гэтай цішыні. Але спевы былі невясёлыя, і яму стала маркотна. Здавалася, што ўсё жыло сваім жыццём, сярод якога ён пачуў сябе чужым.

Няшчасны выпадак на рацэ

Тым часам Грышка бегаў каля ракі. Па другім беразе ішоў рыбак з вудамі. Пабегаўшы, Грышка пайшоў шукаць Базыля і знайшоў яго на тым жа месцы, на дубовым корані.

🧔🏻
Рыбак — мужчына, які ішоў з вудамі па беразе ракі, адважна кінуўся ў ваду, каб выратаваць Базыля.

Схаваўшыся за куст, Грышка раптам выскачыў і моцна крыкнуў, каб напалохаць сябра. Ад нечаканасці Базыль падскочыў, не ўтрымаўся і зваліўся ў ваду. Ён некалькі разоў паказаўся на паверхні, але хутка знік пад вадой.

Грышка, не чакаўшы такога, падняў крык. Іншыя пастушкі збегліся на яго лямант. Першым падбег рыбак, які скінуў адзежу і кінуўся ў ваду ратаваць хлопчыка.

👧🏻
Іншыя пастушкі — дзеці, якія таксама пасвілі статкі на лузе, збегліся на крык Грышкі, калі Базыль упаў у ваду.

Выратаванне Базыля і яго змены

На крык прыбегла і маці Базыля. Яна галасіла і кідалася ў ваду, яе трымалі мужчыны. Прырода заставалася абыякавай да людскога гора – сонца свяціла як і раней, а старыя дубы стаялі спакойна і велічна.

👩🏻
Маці Базыля — жанчына, якая моцна перажывае за свайго сына, у момант няшчасця галосіць і кідаецца ў ваду, каб выратаваць яго.

Базыля выцягнулі з вады і выратавалі, але пасля гэтага здарэння ён стаў яшчэ больш ціхім і задуменным.