У палескай глушы (Колас)/Раздзел 10
з цыкла «У палескай глушы»
Кароткі змест раздзела
За дзень да Уводзін у вёсцы Цельшына ўзнікла пытанне, калі святкаваць: сёння ці заўтра. Непаразуменне пачалося з таго, што старая Аўгеня Лукашыха прыйшла да суседкі Югасі пазычыць падсітак для мукі.
Аўгеня ўбачыла, што ў Югасі ўжо рыхтуюцца да свята і не працуюць. Пачуўшы ад суседкі, што свята сёння, яна спалохалася: сама прала ўсю раніцу, а яе муж Лукаш пайшоў малаціць грэчку.
Аўгеня забылася пра падсітак і пайшла да Нупрэя Бабка. Ён і яго жонка Малання таксама сказалі, што сёння свята. Аднак па дарозе дадому Аўгеня пачула, як у хаце Міколкі Стукача таўкуць ячмень, і зайшла спытаць, чаму там працуюць.
У Стукачоў дзве нявесткі таўклі куццю, сам Міколка падплятаў лапаць, а яго жонка Тацяна прала. Спачатку Міколка запярэчыў, што сёння свята, але словы Аўгені прымусілі сям’ю задумацца.
Тацяна паспрабавала палічыць нядзелі ад Пакроў, а потым усе прыгадалі, калі да іх прыходзіў Шпак: тады да свята заставалася адзінаццаць дзён. Вырашылі, што гэты час ужо прайшоў, і спынілі працу.
Пераканаўшыся, што свята сёння, Аўгеня пабегла дадому і накрычала на Лукаша за тое, што ён працуе і яе ўвёў у грэх. Яна прапанавала яму прыслухацца, ці молаціць яшчэ хто-небудзь.
Тым часам Югася сама засумнявалася і пайшла да кумы Насты, якая сачыла за святамі і фазамі месяца. Наста ўпэўнена сказала, што свята будзе заўтра, і нагадала, што Піліпавы хлопцы ўжо паехалі ў лес з сякерамі.
Неўзабаве пра свята гаварылі па ўсёй вёсцы. Адны стаялі за тое, каб святкаваць сёння, другія — заўтра. На вуліцы сабраліся групы людзей, і кожны бок прыводзіў свае доказы.
Мікіта Тарпак не змог пераканаць сваіх супярэчнікаў і вырашыў паказаць ім, што лічыць дзень будным. Ён нагрузіў воз гноем, хоць не збіраўся яго вывозіць, і павольна праехаў праз вёску міма ўдзельнікаў спрэчкі.
Каля студні пасварыліся яго жонка Акуля і Аўдоля Латачыха, якія і раней не ладзілі паміж сабой. Свята стала нагодай для іхняй даўняй сваркі. Палаяўшыся, жанчыны разышліся ў розныя канцы вуліцы, але працягвалі расказваць людзям адна пра адну.
Акуля абвінавачвала Аўдолю ў сувязях з мужчынамі і ў неахайнасці, а Аўдоля прыгадвала Акулі і Мікіту крадзяжы. Вяскоўцы слухалі іх і часам смяяліся. Згоды наконт свята так і не дасягнулі: адны святкавалі ў той дзень, другія — назаўтра, а некаторыя не працавалі два дні.
Спрэчка адбілася і на школе. Калі настаўнік Лабановіч прыйшоў на заняткі, паловы вучняў не было. Дзеці растлумачылі яму, што здарылася ў вёсцы і чаму адсутнічаюць іх таварышы.
Персанажы
Цытаты
Якраз за дзень да Уводзін Прасвятое Багародзіцы, свята, якое прыпадае на 21 лістапада, у вёсцы Цельшына паўстала вельмі важнае пытанне аб тым, калі святкаваць гэта свята: сёння ці заўтра?
Я і сама думала, што свята павінна быць заўтра, аж прыходжу да Рамковых — святкуюць, Югася аладкі падбівае; зайшла да Бабковых — і там святкуюць. Прыходжу да вас — у вас тут будны дзень. Каму ж верыць?
Не прайшло і чвэрці гадзіны, як па ўсёй вёсцы толькі і было гутаркі што пра свята, пры гэтым ясна адзначыліся два станы: святочны і будны.
І ўсё ж такі вёска не прыйшла да згоды. Адны святкавалі сёння, другія — заўтра. А некаторыя, каб не ашукацца, святкавалі два дні.
Гэта няяснае пытанне аб свяце адбілася і на школе.