У палескай глушы (Колас)/Раздзел 11
з цыкла «У палескай глушы»
Кароткі змест раздзела
Малады настаўнік Лабановіч з душой узяўся за працу ў школе. Ён размеркаваў вучняў на чатыры групы і стараўся заняць кожную з іх, каб дзеці не гублялі цікавасці да заняткаў.
Урокі працягваліся ад ранку да вечара з перапынкам на абед. Са старэйшымі вучнямі настаўнік часам займаўся пры лямпе, а потым яшчэ доўга правяраў сшыткі.
Лабановіч радаваўся поспехам дзяцей і асабліва любіў здольных вучняў. Ён дазваляў ім болей, чым астатнім, хоць разумеў, што такое патуранне шкоднае. Пры гэтым і патрабаваў ад іх больш.
Пасля працы настаўнік абдумваў свае памылкі. Парады з кніг па методыцы не заўсёды падыходзілі да мясцовых умоў, таму яму даводзілася самому шукаць спосабы навучання. Асобную цяжкасць складала адрозненне паміж мовай дзяцей і кніжнай мовай.
Часам Лабановіч сумняваўся ў сваіх здольнасцях і баяўся, што яго заняткі сталі нецікавымі. Каб даведацца, як працуе больш вопытны настаўнік, ён вырашыў у свята наведаць свайго старога настаўніка Турсевіча.
Лабановіч разлічваў дабрацца да яго на таварным цягніку або пешшу. Калі бабка зайшла спытаць пра чай, ён пажартаваў з ёй і паведаміў пра свой намер паехаць у госці ў суботу ўвечары.
Неўзабаве прыйшоў Чэсь і перадаў запрашэнне ад бацькі, падлоўчага Баранкевіча. Лабановіч згадзіўся зайсці, а перад гэтым нагадаў хлопцу пра свавольства: на ўроку Чэсь засунуў папяровую трубачку ў вуха Кандрату Кругламу. Хлопец прызнаў сваю віну.
У Баранкевічаў настаўнік застаў Ядвісю і госця з чыгуначнага раз’езда, памочніка начальніка Сухаварава. Той непрыязна выказаўся пра вясковых дзяцей і стараўся прыцягнуць да сябе ўвагу дзяўчыны.
Ядвіся пажартавала, што Лабановіч закаханы ў сваю бабку. Настаўнік таксама адказваў жартамі, але дзяўчына знайшла больш дасціпны адказ, і ўсе засмяяліся. Пасля гэтага Лабановіч адчуў сябе пакрыўджаным.
Сухавараў шмат і спрытна гаварыў, расказваў пра Вільню і тэатр. Ядвіся слухала яго з цікавасцю і папрасіла наступным разам прынесці гітару. На Лабановіча яна ў гэты час не глядзела.
На просьбу бацькі Ядвіся заспявала. Яе голас і шчырае пачуццё ў песні расчулілі Лабановіча: яму захацелася спытаць, якое гора ў яе на сэрцы. Сухавараў доўга хваліў спевы, а настаўнік наўмысна прамаўчаў, хоць дзяўчына, здавалася, чакала яго слова.
Пасля вячэры госці развіталіся. Ядвіся была сур’ёзная і не запрасіла Лабановіча заходзіць да іх вечарамі.
Персанажы
Цытаты
Але ў сваёй рабоце чэрпаў малады настаўнік і поўную чару высокага задавалення, назіраючы, як дзеці набіраліся знання, лёгка асільвалі тое, што яшчэ ўчора здавалася ім незразумелым і трудным.
Усе тыя спосабы, якія так гладка і проста апісаны ў методыках, часта зусім не падыходзілі і не адпавядалі ўмовам школы, трэба было тут жа выдумляць іх самому.
А колькі часу прыходзілася траціць на тое, каб дастасаваць мову дзяцей да кніжнае мовы! І колькі смешных і непажаданых выпадкаў вынікала на грунце гэтага непаразумення ў школе, дзе мова мацеры зневажаецца і забіваецца!
Лабановіч слухаў гэтыя спевы, і нейкі жаль ахопліваў яго. Яму хацелася падысці да дзяўчыны і запытаць яе: «Скажыце, якое гора ў вас на сэрцы?»
Сухавараў многа і доўга хваліў панну Ядвісю, а яна стаяла, апусціўшы вочы, і, здаецца, чакала слова ад Лабановіча. Настаўнік сумыслу не сказаў нічога.