У палескай глушы (Колас)/Раздзел 26
з цыкла «У палескай глушы»
Кароткі змест раздзела
Настаўнік Лабановіч прыйшоў у госці да айца Кірыла. Ён заўважыў, што святар асунуўся, а вочы яго сталі яшчэ больш жывымі і неспакойнымі.
Вясёлая матушка распытвала маладога настаўніка пра жыццё ў Цельшыне і жартавала, што ён, напэўна, там закахаўся. Лабановіч адказаў, што ягоная мілая — старасціха Алена, чым рассмяшыў гаспадароў.
Матушка прапанавала яму пазнаёміцца з паннай Людмілай, дачкой каморніка. Яна расказала, што дзяўчына гасцюе ў пісара і зацікаўленая настаўнікам. Лабановіч засумняваўся, ці варта яму заляцацца да яе, бо ў Людмілы і так шмат кавалераў.
Айцец Кірыл перадаў, што сяляне хваляць цельшынскага настаўніка. Лабановіч адказаў, што іх інтарэсы не перасякаюцца, таму ім няма з-за чаго сварыцца. Матушка параіла яму ажаніцца, каб жыццё ў глушы не было такім цяжкім, але святар паставіўся да гэтай парады скептычна.
За гарбатай матушка расказвала вясковыя навіны і плёткі. Яна пачала гаварыць пра суперніцтва Саханюка і Дубейкі за панну Людмілу, але не паспела скончыць: прыйшоў святочна апрануты Саханюк.
Лабановіч жартам назваў яго сваім супернікам, а потым растлумачыў, што меў на ўвазе іх спрэчку за гарцы. Настаўнікі пасмяяліся, а Лабановіч паабяцаў аддаць калегу сваю ссыпку ў падарунак на вяселле.
Саханюк назваў сябе практычным чалавекам і згадаў, як Лабановіч патраціў грошы, каб памірыць двух сялян. Лабановіч засаромеўся. Айцец Кірыл пахваліў практычнасць Саханюка, хоць спачуваў цельшынскаму настаўніку.
Саханюк перадаў Лабановічу запрашэнне і запіску на вечар да пісара. Матушка раіла абавязкова пайсці: там павінны былі быць паненкі і, магчыма, Людміла. Сам Лабановіч прызнаўся, што не любіць вялікіх кампаній.
У ярка асветленай пісаравай гасцінай было шмат гасцей. Лабановіч разгубіўся, не ведаючы, з кім вітацца першым. Гаспадар гуляў у карты з ураднікам, а фельчар Гарошка падказваў яму; сядзелец Кляп нецярпліва чакаў ходу.
Сярод гасцей Лабановіч убачыў падлоўчага, які звычайна пагарджаў пісаравай кампаніяй. Панна Людміла сядзела побач з Сухаваравым. Лабановіч здагадаўся, што падлоўчы прыехаў сюды разам з ім, каб пазнаёміць яго з дзяўчынай.
Падлоўчы падвёў настаўніка да Людмілы і прадставіў яго як «прафесара велькіх букваў». Панна прыветна ўсміхнулася і сказала, што яны, бадай, ужо знаёмыя. Сухавараў, апрануты ў парадны мундзір, адпусціў на адрас Лабановіча насмешку.
Пасля знаёмства Лабановіч сеў убаку і назіраў за гасцямі. Дубейка паскардзіўся на ўвагу Сухаварава да Людмілы, але ўпэўнена заявіў, што ягонае ад яго не ўцячэ. Да настаўніка таксама падышоў Максім Гарошка. Саханюк жартаваў з паненкамі, да Людмілы не падыходзіў, але ўпотай уважліва сачыў за ёй.
Персанажы
Цытаты
— А за што ім хваліць мяне або ганіць? — спытаў Лабановіч. — У іх свая справа, у мяне свая. Нашы інтарэсы не стыкаюцца, і нам няма за што пасварыцца нават.
Я чалавек практычны і адкідаць тое, што ідзе на патрэбу чалавеку, лічу неразумным. Калі жыць, дык жыць са смакам, а раскідаць рублі дзеля таго, каб пагадзіць двух буянаў-мужыкоў, не бачу сэнсу.
Пераступіўшы парог і акінуўшы поглядам гасцей, Лабановіч прыпыніўся ў нейкім замяшанні: да каго наўперад падысці і з кім павітацца, проста не ведаў хлопец, куды дзецца — так многа было тут гасцей.
Саханюк сыпаў жарты паненкам. Да панны Людмілы ён не падыходзіў, хоць спотайку сачыў за ёю вельмі ўважна.