У палескай глушы (Колас)/Раздзел 27
з цыкла «У палескай глушы»
Кароткі змест раздзела
Панна Людміла сама падышла да настаўніка Лабановіча, бо страціла надзею, што ён загаворыць з ёю першым. Ёй было цікава даведацца, які ён чалавек.
Дзяўчына спытала, чаму ён ніколі не наведваў яе сям’ю. Лабановіч спаслаўся на адлегласць і адсутнасць знаёмства, але пра іншыя магчымыя прычыны гаварыць не захацеў.
У размове настаўнік прызнаўся, што часам не верыў нават сабе: чалавек мог думаць адно, а рабіць іншае. Людміла назвала яго святым, але паспяшалася растлумачыць, што ён проста не падобны да іншых і адрозніваецца ад іх у лепшы бок.
Пан падлоўчы пажартаваў, што Лабановіч завалодаў увагай дзяўчыны. Людміла адказала, што сама прымусіла настаўніка размаўляць з ёю, і яны працягнулі жартаваць пра святасць і хітрасць.
Людміла таксама спытала, чаму Лабановіч хутка пайшоў, калі нечакана сустрэў яе ў Абрама. Ён растлумачыў, што не хацеў, каб яна падумала, быццам ён прыйшоў дзеля сустрэчы з ёю. Дзяўчына настойвала на праўдзе, але яго далейшыя адказы толькі заблыталі яе.
Да іх падышоў Сухавараў, якому было непрыемна, што Людміла аддавала перавагу Лабановічу. Пагаварыць з ёю ён не паспеў: гаспадыня запрасіла ўсіх за стол.
На застоллі Лабановіч апынуўся побач з Максімам Гарошкам і Дубейкам. Госці пілі за здароўе пісара і яго дачок, за каханне і за Людмілу. Па прапанове ўрадніка ўсе таксама мусілі ўстаць і заспяваць «Боже, царя храни...».
Максім расказваў настаўніку пра свае адносіны з жанчынамі і хваліўся сувяззю з жонкай святара Кірылы. Лабановіч запярэчыў, што па асобных жанчынах нельга судзіць пра ўсіх, а распусныя паводзіны нельга апраўдваць толькі патрабаваннямі прыроды.
Размова зайшла і пра тое, што Максім не працаваў і жыў за кошт старога бацькі. Максім лічыў, што бацька абавязаны яго ўтрымліваць, бо сам прывёў яго на свет. Потым суразмоўцы выпілі на «ты», а Максім паабяцаў знайсці настаўніку жанчыну.
П’янаму Лабановічу ўсе навокал пачалі здавацца добрымі людзьмі. Ён успомніў жанчыну, якую калісьці прагнаў, і палічыў сябе крывадушнікам: свае думкі пра жанчын ён хаваў, каб выглядаць лепшым за іншых. У яго памяці з’явіўся і вобраз панны Ядвісі.
Лабановіч выпіў з Максімам за здароўе той жанчыны, якую той абяцаў яму знайсці. Абодва моцна ап’янелі, гучна размаўлялі і цалаваліся. Цвярозы настаўнік Саханюк непрыкметна папрасіў калегу выйсці з ім.
Спачатку Лабановіч адмаўляўся, але ўрэшце Саханюк адвёў яго да сябе, каб той праспаўся і не даў падставы пляткарыць пра настаўнікаў. Лабановіч паабяцаў аддаць яму гарцы ў падарунак на вяселле, падзякаваў за клопат і пажадаў яму шчаслівага сямейнага жыцця.
Персанажы
Цытаты
А таму і выходзіць, што чалавек па сутнасці сваёй часта змяняецца. На яго мае ўплыў надворʼе, людзі, асабліва ваш брат...
Калі за прыродаю пайсці, то можна апраўдаць рознае глупства, асабліва калі пры гэтым пачнеш яшчэ патураць сабе. Вось вы нідзе не служыце, бацька ваш ужо стары, яму трэба ўтрымліваць вас
Ён шмат горшы ад іх, бо свае брудныя мыслі аб кабетах трымае пры сабе. А ці мала часу забіралі ад яго гэтыя думкі? Ён помніць спатканне з незнаёмаю жанчынаю, што ішла да яго, а ён прагнаў яе.
Эх, Саханюк, Саханюк! Ты і гарцы мае бярэш, ты і чэсць нашу настаўніцкую бароніш. Ты крануў маё сэрца. Жыві ж, Саханюк, на многія леты. Жаніся, брат, пладзіся, напаўняй пінскія балоты і валодай імі