У палескай глушы (Колас)/Раздзел 29
з цыкла «У палескай глушы»
Кароткі змест раздзела
Панна Ядвіся даведалася ад старой Мар’і, што настаўніка Лабановіча няма дома, і асцярожна зайшла ў яго пакой. Яна паклала на стол букецік першых вясновых кветак, а ў разгорнутую кнігу ўклала паперку са словамі «мілы... дурань».
Перад сыходам Ядвіся папрасіла Мар’ю не расказваць пра яе візіт. Старая ўсміхнулася, пазней сама зайшла ў пакой і разгледзела букет.
Увечары Лабановіч вярнуўся, запаліў лямпу і заўважыў кветкі. Ён расчыніў фортку і пачуў з вуліцы скрыпку, смех і спевы моладзі. Вокны ў доме падлоўчага былі цёмныя.
Гледзячы на зорнае неба, настаўнік задумаўся пра мінулыя пакаленні і кароткасць чалавечага жыцця. Яго ахапіла туга ад думкі, што час не захавае следу людзей.
Раптам праз фортку на стол упала яшчэ некалькі кветак, а некаторыя засталіся за акном. Лабановіч кінуўся паглядзець, хто іх кінуў, але нікога не ўбачыў. Ён западозрыў Ядвісю і паклікаў Мар’ю.
Спачатку старая прыкінулася, што нічога не ведае, але настаўнік заўважыў яе хітрасць. Урэшце яна прызналася, што Ядвіся сама прынесла букет, хоць і прасіла трымаць гэта ў сакрэце.
Лабановіч пажартаваў, што калі-небудзь зловіць Ядвісю, а потым загаварыў з Мар’яй пра маладосць. Старая адказала, што не шкадуе пра яе, бо мінулыя гады не вяртаюцца. Настаўнік жа сказаў, што маладосцю трэба карыстацца.
Мар’я пайшла спаць, а Лабановіч яшчэ доўга сядзеў каля акна і разважаў. На століку каля яго ложка ляжаў букецік, які ўжо завяў.
Вясна набірала сілу, і некаторыя вучні пачалі пакідаць школу. Настаўнік прапанаваў дзецям выкапаць ямкі, а на наступны дзень прынесці з лесу маладыя дрэўцы і пасадзіць іх каля школы.
Дзеці з радасцю прынеслі рыдлёўкі. Нават найменшы вучань, Паўлюк Рылка, нёс цяжкую для яго рыдлёўку. Лабановіч размеркаваў працу і сам выкапаў першую ямку, каб паказаць, як трэба.
Да настаўніка падышла Ядвіся. Яны жартавалі пра тое, што дрэвы застануцца на памяць пра яго, а потым Лабановіч падзякаваў ёй за кветкі. Ядвіся зрабіла выгляд, што нічога пра іх не ведае, і папракнула Мар’ю за парушанае абяцанне.
Даведаўшыся, што Лабановіч яшчэ не браў разгорнутую кнігу, Ядвіся запрасіла яго на шпацыр. Настаўнік з радасцю пагадзіўся і застаўся каля дзяцей шчаслівы. Тым часам Ядвіся ўпотай прабралася ў яго пакой праз другі ўваход, каб забраць паперку, якой ён яшчэ не заўважыў.
Персанажы
Цытаты
На яе губах заблукала ўсмешка, і яна напісала: «мілы», паставіла тры кропкі і дадала другое слова «дурань». Паперачку з напісанымі словамі залажыла ў разгорнутую кнігу
А мы перабудзем свой век, колькі нам прызначана, гэты страшэнна кароткі міг, малюпасенечкае звенца ў бясконцым ланцугу жыцця, і ніякага следу не захаваюць па нас бязлітасныя часы.
Відаць, некаторыя з іх не папалі ў фортку, а толькі лёгенька крануліся шыбак і засталіся за акном. Разважанні аб нязначнасці людскога жыцця былі таксама раптоўна распуджаны чыёюсь рукою, што кінула гэтыя краскі.
сёння па абедзе прыходзьце з рыдлёўкамі. Будзем капаць ямкі, а заўтра ўсе пойдзем у лес, прынясём маладых дрэўцаў і абсадзім нашу школу.
А гэтым часам панна Ядвіся кралася з другога ходу, каб тайком выняць з кнігі тую паперку, дзе яна напісала: «Мілы... дурань», чаго Лабановіч не агледзеў.