У палескай глушы (Колас)/Раздзел 32
з цыкла «У палескай глушы»
Кароткі змест раздзела
На чацвёрты дзень Вялікадня настаўнік Лабановіч вярнуўся ў сваю школу. Незадоўга да свята ён ездзіў дадому, каб адпачыць ад мясцовых уражанняў і ўласных перажыванняў, але яго хутка пацягнула назад: яму хацелася быць блізка да Ядвісі і хоць зрэдку яе бачыць.
У дарозе Лабановіч дзве ночы не спаў, а таксама віншаваў знаёмых са святам і выпіваў з імі. Вярнуўшыся, ён лёг і моцна заснуў. Неўзабаве сусед, падлоўчы Баранкевіч, стаў грукаць у акно і клікаць яго піць гарэлку.
Настаўнік прасіў даць яму выспацца, але падлоўчы пагражаў прывесці яго сілком і сказаў, што ў яго сабраліся паненкі. Лабановіч устаў, памыўся і пайшоў да суседа, дзе яго сустрэў сабака Негрусь.
У доме Баранкевіча стаяў доўгі стол з пірагамі, мясам і гарэлкай. Сярод гасцей былі чыгуначны майстар Грыгарэц, Людміла з братам Анатолем, Ядвіся і Габрынька. Анатоль, прывітаўшыся з настаўнікам, пайшоў адпачываць.
Лабановіч пажартаваў з Людмілы, нагадаўшы ёй ранейшую размову пра яго святасць. Падлоўчы адвёў настаўніка ад дзяўчат да стала і прымусіў выпіць дзве чаркі. Потым Лабановіч запрасіў паненак далучыцца да застолля і паабяцаў расказаць ім гісторыю.
Пачаставаўшы дзяўчат віном, ён распавёў выдуманую гісторыю пра Бога, які стварыў на Палессі незвычайную красуню. Яна мела рысы Ядвісі, Габрынькі і Людмілы. Бог ператварыў яе ў хмарку, і ад людзей, на якіх падалі яе кроплі, пачалі нараджацца прыгожыя дзяўчаты.
Лабановіч шмат піў і жартаваў з гасцямі. Калі Людміла спытала, чаму ён не наведвае яе дом, настаўнік адказаў, што баіцца трапіць у палон да яе душой. Ядвісі ён сказаў, што ў размове з ёй нібыта п'янее, і параўнаў яе з напоем багоў.
Падлоўчы заспяваў, а потым папрасіў Габрыньку зайграць. Пад музыку пачаў танцаваць Грыгарэц, за ім — Баранкевіч з жонкай, а пасля з Людмілай. Грыгарэц тым часам непрыкметна знік, і гаспадар здагадаўся, куды ён пайшоў.
Анатоль праспаўся і вярнуўся да гасцей. Яны з Лабановічам зноў селі за стол і пачалі піць. Людміла падышла да брата і спытала, ці не час ім ехаць дадому, але настаўнік заклікаў працягваць святкаванне.
Людміла распытала Лабановіча пра мясцовых маладых людзей і дзяўчат. Ён сказаў, што найбольш яму падабаецца яна, але не стаў настойваць, што гэта праўда. Тады Людміла паведаміла, што ведае, каго ён кахае, і настаўнік пацвердзіў яе здагадку.
Калі Людміла папрасіла Лабановіча паваражыць ёй па руцэ, падлоўчы ўмяшаўся з недалікатным жартам. Дзяўчына засаромелася і перасела на канапу, а Баранкевіч смяяўся са сваёй выдумкі.
Перад ад'ездам Людміла доўга трымала руку настаўніка, заглядала яму ў вочы і нагадала, што чакае яго ў Завітанках. Лабановіч адказаў жартам пра назву вёскі і моцна паціснуў ёй руку.
Персанажы
Цытаты
Але на першыя ж дні свят яго моцна пацягнула сюды, бо быць блізка ад Ядвісі і бачыць яе хоць зрэдку стала яго патрэбаю. Едучы назад, ён не спаў дзве ночы
Паставіў яе Бог на сваю руку і дзьмухнуў. Дзяўчына рассеялася і зрабілася хмаркаю. «Ты будзеш хадзіць над Палессем век-векам, і ад тых людзей, на якіх упадуць твае кроплі, будуць раджацца красуні».
Я затым і не хадзіў да вас, што баяўся вас, бо душа мая чуе: тады, калі мае ногі пераступяць парог вашага дома, яна пападзе да вас у палон.
— Я вельмі шкадую, — смеючыся, прамовіла панна Ядвіся
— А я ведаю, хто вам не толькі падабаецца, але каго вы і кахаеце.
Лабановіч паглядзеў ёй у вочы, паглядзеў доўга і сказаў:
— Так, вы ведаеце.
— А па чым вы ведаеце, што я думаю?
— Па вашых вачах прачытаў.
Адʼязджаючы дамоў, Людміла доўга ціснула руку настаўніку, заглядала яму ў вочы і казала:
— Памятайце, я чакаю вас у Завітанкі.
— На тое ж яны і Завітанкі, каб у іх завітаць, — адказаў Лабановіч і моцна паціснуў ёй руку.