У палескай глушы (Колас)/Раздзел 8
з цыкла «У палескай глушы»
Кароткі змест раздзела
Малады настаўнік Лабановіч пагутарыў з вучнямі, дапамог ім пераадолець страх і пачаў запісваць іх у школьны журнал. Дзеці паступова асмялелі, а іх непасрэдныя адказы не раз выклікалі смех.
Адзін хлопчык здзівіўся, што настаўнік не ведае яго імя, і з лёгкай крыўдай адказаў, што яго завуць Іванам. Другі, Ларʼён, назваў сябе і бацьку Кандрата, але засмяяўся, калі яго спыталі пра прозвішча. Яшчэ адзін вучань пацікавіўся, чаму настаўнік увесь час пытае іх імёны.
Лабановіч імкнуўся заслужыць давер дзяцей і не крыўдзіць іх заўвагамі. Ён разумеў, у якім асяроддзі яны выраслі, і спадзяваўся, што школьны парадак паступова дапаможа ім змяніцца. Калі вучні павесялелі і сталі больш адкрытымі, настаўнік адпусціў іх на перапынак.
У гэты час прыехаў айцец Кірыл. Ён пагутарыў з Лабановічам, а пасля вярнуўся з ім у школу, дзе адслужыў кароткі малебен. Святар заклікаў дзяцей вучыцца і слухацца, даў ім пацалаваць крыж і акрапіў святой вадой.
Пасля малебна настаўнік папрасіў вучняў перадаць таварышам, каб назаўтра ўсе прыйшлі ў школу, і адпусціў іх дадому. Дзеці шумна выбеглі на вуліцу: цяпер яны ведалі, што школа і настаўнік не такія страшныя, як ім здавалася.
Айцец Кірыл адмовіўся ад гарбаты, бо дзень быў кароткі, а дарога дрэнная. Ён папрасіў Лабановіча выкладаць Закон Божы замест яго і прапанаваў падзяліць плату. Настаўнік неахвотна згадзіўся, а святар запрасіў яго ў госці і паехаў.
Застаўшыся адзін у ціхім пакоі, Лабановіч адчуў маркоту і захацеў выйсці на свежае паветра. Ён успомніў, што ў школу не прыйшоў сын найбліжэйшага суседа, падлоўчага. Настаўнік меркаваў, што бацька хацеў спачатку пазнаёміцца з ім.
Пасля абеду Лабановіч выйшаў на шпацыр. Праз гразь на вуліцы ён павярнуў да ветракоў і выйшаў сцежкай на чыгунку. У цішыні гудзелі тэлеграфныя драты, а дарога цягнулася сярод палескіх лясоў і балот.
Удалечыні настаўнік убачыў чалавечую постаць і пайшоў ёй насустрач. Спачатку ён не мог разабраць, хто ідзе, а калі пазнаў жанчыну, перастаў сачыць за ёй і стаў разглядаць наваколле.
Паблізу высветлілася, што гэта высокая, стройная і добра апранутая дзяўчына. Калі яны параўняліся, іх погляды сустрэліся. Лабановіч быў уражаны яе прыгажосцю, а прайшоўшы некалькі крокаў, азірнуўся. Дзяўчына таксама азірнулася, усміхнулася і паскорыла хаду.
Настаўнік яшчэ доўга думаў пра незнаёмку. Ён меркаваў, што яна жыве ў чыгуначнай будцы і пра яе яму расказвала бабка. Спачатку Лабановіч пашкадаваў, што не пазнаёміўся з дзяўчынай, але потым вырашыў, што паступіў добра, і пастанавіў пры наступнай сустрэчы павітацца.
Дайшоўшы да трэцяй будкі, ён павярнуў назад у надзеі зноў яе ўбачыць, але нідзе не знайшоў. Настаўнік падумаў, што яна магла паехаць або ўвогуле не жыць тут. Са шкадаваннем ён вярнуўся да школы, калі над лясамі і палямі ўжо апускаўся восеньскі вечар.
Персанажы
Цытаты
Першыя крокі былі зроблены. Дзеці разварушыліся, павесялелі і выйшлі з таго стану замкнёнасці, у якім яны яшчэ так нядаўна былі.
На сваім уласным вопыце пачулі яны, што школа і настаўнік далёка не такія страшныя, як гэта складалася ў іх галаве.
Ветру не было, а дрот бесперастанку гуў прыемным звонам, ціхім, аднатонным і жаласным, як казка гэтых панурых лясоў і балот Палесся.
Лабановіч, як прычараваны, стаяў колькі хвілін і ўсё пазіраў на яе. Яму было прыемна, нейкая радасць разлівалася ў крыві. Ён пайшоў далей, думаючы аб гэтай незнаёмай дзяўчыне.
Але ў яго душы надоўга застанецца гэты прыгожы вобраз дзявочае красы. Лабановічу стала чагось шкада, як бы ад яго нешта адарвалася і знікла.