Каласы пад сярпом тваім (Караткевіч)/Кніга 1/Раздзел 10
з цыкла «Каласы пад сярпом тваім. Кніга 1»
Дзяленне пераказу на раздзелы — умоўнае.
Ад’езд гасцей
На раніцу пасля балю госці раз’язджаліся. Іх праводзілі гарматнымі стрэламі, а хлопчыку Алесю зноў давялося стаяць на тэрасе і аддаваць развітальныя паклоны.
Басак-Яроцкі развітаўся са сваім пастрыжным сынам, запрасіў яго паляваць на ліс і паабяцаў дапамагчы ў бядзе.
Шэптам Яроцкі сказаў Алесю:
А калі будзе цяжка, ды яшчэ, крый божа, знойдзецца вораг — помні: ёсць дзядзька Яроцкі, які ўмее трымаць пісталет.
Алесь падзякаваў яму. Старому пану Мнішаку хлопчык адказаў па-польску, хоць пасаромеўся свайго вымаўлення: яму хацелася зрабіць госцю прыемнае.
Віцэ-губернатар, ужо не такі свежы, як учора, пажадаў Алесю быць вартым сынам Расіі. Хлопчык успомніў яго незразумелыя страшныя словы напярэдадні і адчуў, што за спакоем дарослых могуць хавацца пустэча і адчай. Але сваіх думак ён не паказаў.
Алесь праводзіў позіркам кожную сям’ю, нібы яна знікала назаўсёды. Ён яшчэ не ведаў, што многія з гэтых людзей пакінуць след у яго жыцці. Асабліва яго непакоіла, што сёння паедуць Майка і Мсціслаў.
Развітанне з Майкай
Брат Іван Таркайла жартаўліва назваў Алеся будучым прыдняпроўскім рыцарам і запрасіў да сябе. Але хлопчыку хацелася, каб развітанні скончыліся хутчэй. Старая Клейна пакпіла з яго ранняй увагі да дзяўчат, а Ядзечка сумна папрасіла не забываць яе, маці і Янку.
Нарэшце выйшла сям’я Раўбічаў. Раўбіч сур’ёзна і пільна паглядзеў на Алеся, а потым нечакана цёпла развітаўся з ім.
Алесь развітаўся і з Майкай, Міхалінай з сям’і Раўбічаў. Ён спытаў, ці спадабаўся ёй баль, але за яе адказаў Франс, а сама дзяўчынка толькі кіўнула.
Алесь запрасіў Майку разам з Мсціславам праз некалькі дзён паглядзець руіны старога замка. Яе стрыманая рэакцыя моцна засмуціла яго. Раўбіч загадаў Міхаліне падзякаваць гаспадару і пацалавацца з ім на развітанне. Майка дакранулася вуснамі да шчакі Алеся і падала яму руку. Тады хлопчык адчуў, што яна нешта паклала яму ў далонь.
Медальён і запіска
Калі Раўбічы ад’ехалі, Алесь пры ўсіх спакойна перасёк залу, а потым пабег па лесвіцах на адкрытую вежку. Ён хацеў яшчэ раз убачыць павозку Майкі, але неўзабаве яна знікла з дарогі.
Толькі тады хлопчык разняў кулак. На далоні ляжаў маленькі жалезны медальён з выявай шыпшыны і конніка, падобны да бранзалета старога Раўбіча. Унутры былі пасмачка попельных з залацістым адценнем валасоў і складзеная паперка.
Алесь разабраў нязграбныя словы, напісаныя лацінскімі і французскімі літарамі. Майка паспрабавала напісаць па-мужыцку:
Каb nie zabywaw. Pryiazdzai
Пасланне выклікала ў Алеся ўдзячнасць і нечаканую надзею.