Сэрца на далоні (Шамякін)/Раздзел 15
з цыкла «Сэрца на далоні»
У заводскім цэху маладая кранаўшчыца Ніна кіруе рухам магутнага крана, які пераносіць шматтонную станіну для зборкі станкоў. Яна ўважліва сочыць за рабочымі і ганарыцца сваёй роляй у працэсе. Раптам на шляху дэталі з'яўляецца хлопец у берэце — Славік Шыковіч. Ён не звяртае ўвагі на сігналы і небяспеку, дэманструючы паказную бестурботнасць і пагарду да правіл бяспекі. Пасля рэзкага тормазу крана паміж Нінай і Славікам узнікае сварка, падчас якой дзяўчына называе яго піжонам.
Славік спрабуе прыняць станіну і паставіць яе на месца, але праз нявопытнасць не спраўляецца. Ён раздражняецца, лічачы, што Ніна наўмысна робіць усё, каб выставіць яго няздатным. На дапамогу прыходзіць малады рабочы Іван Ходас, які дакладнымі і ўпэўненымі рухамі хутка выраўноўвае станіну і мантуе яе. Паміж хлопцамі ўзнікае слоўная сутычка: Іван папракае Славіка ў крыўлянні, а калі той іранічна ўзгадвае пра камунізм, Іван рэзка спыняе яго, заяўляючы, што для яго гэтыя рэчы святыя.
Славік адчувае сябе прыніжаным і пакрыўджаным, яго ахоплівае жаданне кінуць цяжкую і няўдзячную працу. Аднак адначасова ў ім прачынаецца самалюбства і прага даказаць брыгадзе, бацьку і Ярашу, што ён не горшы за іншых. Ён згадвае свой першы дзень на заводзе, размову са старым прагматычным рабочым, сваю нязграбнасць і страх перад кранам, праз які ён узненавідзеў Ніну і пачаў свядома парушаць правілы бяспекі.
Нягледзячы на ўнутраны пратэст, Славіку імпануе шчырасць рабочых у параўнанні з фальшам на тэлестудыі, а таксама маштаб і значнасць станкоў, якія яны збіраюць для экспарту. Ён таемна марыць убачыць сваё імя на шыльдзе гатовай прадукцыі. Калі брыгада ідзе пасля змены, Славік спрабуе паклікаць усіх выпіць за паспяховую здачу станка, але сустракае адмову і ўступае ў чарговую эмацыйную сварку з Ходасам і іншымі хлопцамі, лічачы, што яго зневажаюць.
У панядзелак хлопцы з брыгады прыходзяць узрушаныя публікацыяй праекта новай партыйнай Праграмы. Славік прыгадвае, як учора гэтую ж газету чыталі яго бацька і Яраш на дачы. Славік спачатку ставіўся да гэтага са скептыцызмам, але, прачытаўшы раздзелы праекта, быў уражаны размахам і ўпершыню адчуў абмежаванасць уласнага цынічнага светапогляду. Тым не менш, перад таварышамі ён працягвае паказваць абыякавасць, але заўважае, што сам Ходас газеты не чытаў, хоць і паўтарае чужыя высновы.
У заводскай сталоўцы напружанне паміж Славікам і Іванам дасягае апагею. Спачатку Славік цынічна папракае Івана за вялікую колькасць з'едзенага бясплатнага хлеба, але атрымлівае годную адпаведзь ад Варэніка і Тараса, што прымушае яго адчуць сорам. Калі да іх падыходзіць сакратар парткома Гарачкін і прапануе Ходасу выступіць ад імя брыгады на паслязменным мітынгу, Славік прылюдна выкрывае Івана ў тым, што той не чытаў праект Праграмы.
Учынак Славіка выклікае агульнае абурэнне, але сакратар парткома спыняе дэмарш. Пазней Гарачкін размаўляе з Тарасам сам-насам, папярэджваючы, што такі вучань можа разваліць калектыў і праводзіць сваю лінію скіравана. Тарас абараняе калектыў, прызнаючы адначасова, што Іван не меў маральнага права выступаць непадрыхтаваным, але асуджаючы злосць Славіка.
Пасля працоўнага дня адбываецца шматлюдны мітынг, які ўражвае Славіка сваёй сур'ёзнасцю і непадробнай палымянасцю рабочых. Замест Ходаса ад брыгады выступае Тарас, распавядаючы пра маральны кодэкс. Славік спачатку шукае позіркам пасаромленага Івана, але паступова падпадае пад уплыў адзінства і велічы калектыву. Ён адчувае сябе маленькай, але важнай часткай гэтай стваральнай сілы і выходзіць за прахадную з новым пачуццём гонару.
Навігацыя
← Папярэдні раздзел · Усе раздзелы · Наступны раздзел →