Сэрца на далоні (Шамякін)/Раздзел 2
з цыкла «Сэрца на далоні»
Падзел пераказу на часткі — рэдакцыйны.
Гукан не прыязджае на абед: гнеў Кірылы і развагі з Ярашам пад дубам
Старшыня гарсавета Гукан не прыехаў на абед, хоць пісьменнік Кірыла Шыковіч знарок запрасіў яго ў госці. Кірыла, з раніцы вясёлы пасля заканчэння сваёй працы, паступова пачаў хмурнець і злавацца ад чакання.
_-_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B6_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BB_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87.jpg)
Жонка Кірылы, адчуваючы яго настрой, спакойна супакойвала мужа, прапаноўваючы пачакаць з абедам.
_-_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B6_%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0.jpg)
Кірыла пайшоў да доктара Яраша, які чытаў пад дубам часопіс на ангельскай мове, і пачаў абурацца на паводзіны Гукана, прыгадваючы даўнейшыя крыўды на яго з часоў, калі быў патрэбны рэдакцыі.
Чакаючы, Шыковіч лёг пад дубам і задумаўся пра слабейшы зрок і набліжэнне старасці. Ён з павагай і зайздрасцю глядзеў на сябра, які чытаў па-ангельску, шкадаваў, што сам не вывучыў ніводнай замежнай мовы, і думаў, што газетная праца высушыла яго пісьменніцкую вобразнасць.
Калі я быў патрэбны яму, тады ён знаходзіў мяне ўсюды. Я знарок прасіў у рэдактара камандзіроўкі ў самыя далёкія куткі. Ён адклікаў назад і яшчэ папракаў, што я не маю партыйнага сумлення.
Абед на верандзе і спрэчка пра выхаванне дзяцей
Яраш параіў сябру не спяшацца з крыўдай і пачакаць цярпліва. Шыковіч прапанаваў яму ўпотай распіць бутэльку каньяку, а за абедам піць толькі лёгкае віно. Неўзабаве абедзве сям'і сабраліся на агульны абед на верандзе Ярашаў, дзе ў гэты час дня быў цень. Дачка Шыковічаў Іра за стол не прыйшла, бо, як растлумачыла жонка Кірылы, ужо перакусіла раней.
_-_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B6_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD_%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%87_%D0%AF%D1%80%D0%BE%D1%88.jpg)
Гэта абурыла Кірылу, які папракнуў жонку за нядбайнасць, што, на яго думку, спрыяе эгаізму дзяцей.
Гэтая твая неарганізаванасць корміць іх эгаізм... Што ім да другіх, да парадку! Парадак — гэта для бацькоў. А для іх — анархія. Захацела — паела, і бывайце здаровы.
Жонка доктара Яраша, гаспадыня дома, не любіла такіх павучальных размоў пры дзецях, лічачы, што выхаванне павінна дзейнічаць непрыкметна.
_-_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B6_%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%AF%D1%80%D0%BE%D1%88.jpg)
Яна лічыла, што выхаванне — такі хітры механізм, які павінен быць заўсёды схаваны і разам з тым ні на міг не спыняцца, не грымець, не ляскаць, не дыміць, не чадзіць, але працаваць безадказна.
Яна параіла Кірылу самому паказваць прыклад, чым выклікала ў таго абурэнне. Пісьменнік пачаў даводзіць, што сумленна працуе дзень і ноч і не разумее, у чым яго віна.
Што ўрэшце галоўнае ў фармаванні чалавека? Праца. Я працую. І ты працуеш! ... Дык чаму нашы дзеці не навучыліся працаваць? Чаму растуць эгаістамі? Вось што мяне хвалюе…
Жонка Кірылы заступілася за дзяцей, сказаўшы, што яны не горшыя за іншых, чым яшчэ больш раззлавала мужа. Калі гаспадыня сказала, што словы нічога не значаць, Шыковіч узмахнуў рукамі ад крыўды.
Вось табе, калі ласка! А я, дурань, усё жыццё верыў у вялікую сілу слова. Жыў за слова, карміў дзяцей…
Пры гэтай спрэчцы сын Яраша, высокі і нязграбны падлетак, саромеўся і чырванеў, а малая дачка Яраша, наадварот, з цікавасцю прыслухоўвалася да дарослых, седзячы на прыступках ганка. Дзяўчынка нечакана ўмяшалася ў размову, заявіўшы, што дзецям трэба даваць усё, чым насмяшыла ўсіх прысутных.
Пасляабедны адпачынак і зборы на рыбалку
Пасля абеду неба зацягнулася хмарамі, стала душна і бязветрана. Дачка Яраша заснула на раскладушцы, а стомлены Кірыла драмаў у шэзлонгу, час ад часу мармычучы нешта неўпапад у сне, чым толькі смяшыў жанчын і доктара. Яраш заўважыў, што перад дажджом добра будзе брацца рыба, і пайшоў разам з сынам збіраць рыбацкія прылады. Калі Кірыла не захацеў уставаць, жонка са смехам перакуліла яго шэзлонг, і мужчыны сабраліся ісці на раку.
Дарога да ракі: старыца, шчупак Віктара і густыя лазнякі
Дарога вяла праз сенажаці, ад якіх ішоў густы водар свежага сена. Ля нерухомага возера-старыцы, дзе люстранай гладзі не парушаў ніякі ўсплёск, сын доктара першым разбудзіў цішыню, закінуўшы блешню спінінга. Ён азартна крыкнуў пра вялікага шчупака, які плёснуўся пад абрывам, і застаўся паляваць на яго адзін, пакуль мужчыны пайшлі далей уздоўж ракі.
Ля ракі пахла набліжэннем дажджу. Доктар Яраш, які любіў дапытвацца да прычын прыродных з'яў, і Кірыла, які, наадварот, у хвіліны адпачынку аддаваўся толькі пачуццям, спусціліся да вады, дзе пісьменнік з захапленнем крыкнуў пра хараство наваколля і лёг на пясок, раскінуўшы рукі. Пасля Яраш павёў сябра праз густы лазняк да мясціны, дзе, па яго словах, акуні самі лезлі на кручок, і Кірыла па дарозе жартаўліва папракаў сябра, што той знарок цягне яго праз калючыя зараслі.
Нечаканая сустрэча: Гукан на ўлюбёным месцы Яраша
Выйшаўшы з лазнякоў, мужчыны з расчараваннем убачылі, што іх улюбёнае месца заняў нейкі рыбак. Гэтым рыбаком аказаўся сам старшыня гарсавета Гукан, які сядзеў пад вярбой з некалькімі вудамі і быў цалкам пагружаны ў лоўлю.
_-_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B6_%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D1%91%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%84%D1%91%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D1%83%D0%BA%D0%B0%D0%BD.jpg)
Апрануты ён быў у старамодны белы касцюм накшталт фрэнча, з мноствам кішэняў, і меў у вядзерцы ўжо шмат злоўленай рыбы. Яраш адчуў павагу да яго ўмення, а Кірыла з іроніяй разглядаў старшыню ў незвычайнай для яго ролі рыбалова. Гукан папрасіў прабачэння за спазненне і сказаў, што збіраўся налавіць рыбы ды з'явіцца ў госці са сваёй юшкай.
Размова рыбакоў: намер Кірылы вярнуцца да тэмы падполля і спрэчка з Гуканам
Яраш перайшоў праз ручай яшчэ далей павудзіць, а Кірыла застаўся побач з Гуканам. Пакуль абодва закідвалі вуды, старшыня спытаў пісьменніка, чым той думае парадаваць чытачоў у бліжэйшы час. Кірыла адказаў, што хоча вярнуцца да тэмы падполля і напісаць дакументальную аповесць, паглядзеўшы на падзеі вайны новымі вачамі. Гукан з іроніяй заўважыў, што цяпер трэба глядзець наперад, а не назад, да мінулага.
Зноў вайна. Шаснаццаць год будуем... Глянеш навокал — дух займае. Вось-вось савецкі чалавек на Месяц ступіць. А ваш брат усё ваюе. Назад, браткі, глядзіце.
Гукан, які сам быў сакратаром гаркома і рыхтаваў афіцыйнае рашэнне пра падполле, дакорліва заўважыў, што Кірыла хоча прарэвізаваць гэтае рашэнне. Пісьменнік моцна ўнутрана раззлаваўся, успомніўшы, што ў рашэнні Гукан паўтарыў палажэнні сваёй кнігі, фактычна напісанай самім Кірылам, хоць удзельнікі падполля з імі не пагаджаліся. Гукан таксама папярэдзіў Кірылу не давяраць доктару Ярашу ў гэтай справе, назваўшы яго анархістам, бо той меў блытанае ўяўленне пра агульную карціну барацьбы. Кірыла не пагадзіўся з абвінавачваннем сябра ў асабістай крыўдзе, але прызнаў, што ў той час Яраш сапраўды не бачыў агульнай карціны падполля. Пасля гэтай напружанай размовы Кірыла засумняваўся ў актуальнасці сваёй задумы і вырашыў пераключыцца на іншае, чым яму дапамагла ўдалая лоўля язя.
Кірыла задрамаў і ўпаў у ваду: рогат Гукана
Заспакоены журчаннем вады і крыкамі ластавак, Кірыла незаўважна задрамаў на беразе, седзячы з вудай. Гукан, захоплены расказам пра звычаі рыб, раптам пачуў побач моцны плёскат.
Раптам Гукан пачуў, як збоку ад яго штось цяжкае плюхнула ў ваду. Падумаў, абваліўся бераг. Глянуў — няма Шыковіча. Міма яго вуд плыў па рацэ саламяны капялюш.
Пісьменнік зваліўся ў раку, заснуўшы над абрывам, і, схапіўшыся па падказцы Гукана за вудзільна, вылез на бераг, пакуль капялюш плыў далей па цячэнні. На пытанне, што здарылася, Кірыла прызнаўся, што задрамаў, і гэта выклікала ў звычайна стрыманага і сур'ёзнага старшыні такі неўтаймоўны рогат, што спалоханыя ластаўкі паляцелі за раку, а ўстрывожаны гэтым смехам доктар Яраш кінуў свае вуды і паспяшаўся паглядзець, што адбылося.