Сэрца на далоні (Шамякін)/Раздзел 5
з цыкла «Сэрца на далоні»
Антон Яраш едзе на таксі з горада ў лясніцтва да сябра Кірылы Шыковіча. Ён не можа адцягнуцца ад думак пра Зосю Савіч, якую пасля васемнаццаці гадоў лічыў загінулай. Зося цяжка хворая на сэрца і папрасіла Яраша апераваць яе. Доктар уяўляе будучую аперацыю і хвалюецца мацней, чым перад сваім першым самастойным умяшаннем.
Таксіст расказвае, што Яраш калісьці выратаваў яго сына, і адмаўляецца лічыць бясплатную паездку хабарніцтвам. Дарога праз ночны лес ненадоўга супакойвае доктара, але ўспаміны зноў вяртаюцца. Ён думае пра Тамару, якая падазрона назвала яго клопат пра Зосю «падпольным каханнем», і пра неабходнасць папрасіць Машу аказаць хворай не толькі медыцынскую, але і чалавечую падтрымку.
Прыехаўшы да дачы, Яраш сутыкаецца з жонкай Галінай. Яна раўнуе яго да Тамары, абвінавачвае ў здрадах і б'е партфелем. Сварка перарастае ў фізічную сутычку, пасля чаго муж і жонка паступова супакойваюцца. Яраш расказвае Галіне пра сустрэчу з Зосей і пра тое, што будзе аперыраваць яе. Галіна перастае раўнаваць, просіць прабачэння, і яны мірацца, але сам Антон адчувае пасля прымірэння цяжкі душэўны асадак.
Не здолеўшы заснуць, Яраш выходзіць у лес і будзіць Шыковіча. Каля вогнішча ён пачынае распавядаць пра сваё падполле ў час нямецкай акупацыі. Спачатку ён успамінае розныя небяспечныя ролі: грузчыка, вартаўніка трупярні, асенізатара і пажарніка. У пажарнай ён працуе пад наглядам агента гестапа Лотке, якога адразу падазрае, але мусіць захоўваць маскіроўку.
Лотке спрабуе сачыць за Ярашам праз краўца Назара Дымара, аднак падпольшчык выкрывае сувязь. Кіраўнік падполля Павел даручае яму выканаць народны прысуд над начальнікам паліцыі Лучынскім. Павел таксама просіць Антона, калі з ім нешта здарыцца, не пакінуць яго сына Тарасіка.
Павел неўзабаве арыштаваны разам з іншымі падпольшчыкамі, а яго жонка Каця знікае, і лёс хлопчыка застаецца невядомым. Яраш два тыдні не можа выканаць заданне, бо шукае магчымасць даведацца пра дзіця і аднавіць сувязь з падполлем. Нарэшце ён бачыць, як акупанты рыхтуюць на гарадской плошчы чатырнаццаць шыбеніц для пакарання вязняў.
Сярод асуджаных Яраш пазнае Паўла і кіраўніка падполля Аляксандра Дубецкага. Жанчына пачынае спяваць «Священную войну», і песню падхопліваюць вязні і рабочыя. Фашысты душаць песню стрэламі і прыкладамі, а Паўла жорстка збіваюць і вешаюць. Званар Кузьма Сарока пачынае біць у званы, заклікаючы народ паўстаць; акупанты забіваюць яго, але пакаранне спыняецца пасля смерці адзінаццаці чалавек.
Яраш бярэ зброю ў сваёй гаспадыні Лізаветы і ідзе помсціць Лучынскаму. Пад выглядам чалавека, які хоча паступіць у паліцыю, ён трапляе ў кабінет начальніка і душыць яго нагайкай, якой той збіў Паўла. Пасля Антон пакідае запіску пра помсту павешаным, уцякае і кідае гранату ў Лотке, але сам атрымлівае асколачнае раненне.
Паранены Яраш хаваецца ў доме доктара Сцяпана Савіча, якога лічаць здраднікам і супрацоўнікам немцаў. Дачка Савіча Зося ратуе ўцекача: выпускае трусоў, каб сабакі збіліся са следу, хавае яго ў пакоі нямецкага ўрача Грота, дапамагае выняць асколак і даглядае яго. Яраш разумее, што дзяўчына сумленная і смелая, хоць бацька і Грот спрабуюць ізаляваць яе ад праўды пра вайну.
На трэці дзень Савіч наведвае Яраша, аглядае рану і папярэджвае не чапаць Зосю. Ён асуджае забойства Лучынскага, але яго слёзы і клопат пра дачку паказваюць, што ў ім захаваўся ранейшы смелы лекар. Успамін заканчваецца тым, што Зося і Яраш збліжаюцца, а доктар вяртаецца да цяперашняга часу: ён сустрэў Зосю ў бальніцы, будзе аперыраваць яе і не дазволіць Кірылу ставіць пад сумнеў вынік аперацыі.
Персанажы
Навігацыя
← Папярэдні раздзел · Усе раздзелы · Наступны раздзел →