Сэрца на далоні (Шамякін)/Раздзел 6
з цыкла «Сэрца на далоні»
Падзел пераказу на часткі — рэдакцыйны.
Сумны Славік на прывакзальнай плошчы і сустрэча з Тарасам
На прывакзальнай плошчы стаяў малады асістэнт аператара тэлестудыі побач з дзвюма ярка размаляванымі дзяўчатамі. Ён круціў у руках ланцужок з ключамі ад машыны і спрабаваў дасціпнічаць, але адна дзяўчына толькі хіхікала з ветлівасці, а другая пазірала па баках, шукаючы кагосьці іншага.
Юнаку было душна і сумна, грошай не было ні на рэстаран, ні нават на аўтобус да бацькоў на дачу.
Было душна і сумна. Хацелася пайсці ў рэстаран. Але грошай — ні капейкі. Нават не было на аўтобус, каб паехаць на дачу да бацькоў. Ды і сумна там, на дачы.
Ён злаваўся на бацькоў, што пабудавалі дачу і мелі грошы, а яму даводзілася харчавацца ў рабочай сталоўцы. Раптам праз плошчу ён заўважыў маладога брыгадзіра з завода, які чакаў загарадны аўтобус каля вялікай чаргі калгасніц.
Славік выпрошвае абед і ганьбіць дзяўчат
Славік падышоў да Тараса, шумна прывітаўся, а той, папрасіўшы жанчын з чаргі папільнаваць рэчы, адышоў з ім убок пагаварыць. Пры чарзе адна старая жанчына ўпікнула хлопца за тое, што ён не павязе такога мяшка сваім бацькам. Славік адказаў, што яго бацька возіць Яраша на машыне, а Ярашы не прыязджаюць на дачу з пустымі рукамі. Потым ён нахабна намякнуў, што галодны з раніцы, і папрасіў пайсці разам паабедаць у рэстаран. Тарас, хоць і сумаваў па сваіх і хацеў хутчэй дабрацца дадому, не мог адмовіць, бо лічыў, што сумленны чалавек павінен накарміць галоднага.
Па дарозе Славік раптам паказаў на знаёмых дзяўчат і прапанаваў узяць іх з сабой. Пачуўшы ад Тараса, што яны вульгарныя, ён груба перадаў гэтыя словы дзяўчатам. Тыя ў адказ абазвалі хамамі абодвух хлопцаў, чым моцна ўзлавалі Тараса.
У рэстаране: спрэчка пра працу, выпіўку, бацькоў і Рэмарка
У прывакзальным рэстаране Славік нечакана пераўтварыўся ва ўпэўненага, амаль паважнага гаспадара становішча: заказаў афіцыянтцы адбіўныя, каньяк, папрасіў замяніць брудны абрус і прадставіў ёй Тараса. Тарас, збянтэжаны такой фамільярнасцю і панібрацтвам з афіцыянткай, дадаў да заказу гуркоў з уласнага мяшка, прызначанага бацькам.
Тарас загаварыў пра сваю брыгаду, сказаўшы, што там весела адпачываюць, хоць і не піянераць без прычыны. Славік жа пачаў наракаць на нудны рэгламент, які бачыў, здымаючы для тэлехронікі швейную брыгаду.
Не жыве ж чалавек адной працай! А гэты рэгламент… Не выпі, не запалі, не вылайся, не прыцісні дзяўчыну… Мы здымалі для хронікі брыгаду на швейнай. Манахіні. Далібог.
За чаркай каньяку размова пайшла пра выпіўку, культуру паводзін і вольнасць моладзі. Тарас з'едліва заўважыў, што п'юць звычайна за бацькавы грошы, а Славік узлаваўся і пачаў даводзіць, што сам зарабляе пяцьдзесят шэсць рублёў і мае права на крытыку ўсяго, што яму не падабаецца. Ён пачаў высмейваць настаўнікаў-«атлусцелых дзядзькоў», чым моцна абурыў Тараса, у якога бацьку павесілі фашысты.
Пазней Славік прызнаўся, што яму сумна і нецікава жыць, што прафесія асістэнта аператара здаецца яму мізэрнай, а сам ён нічога не хоча, хіба што паляцець у космас. Ён з горыччу гаварыў пра свайго бацьку-пісьменніка, які хоць і паважаны ў горадзе, але менш вядомы, чым знакаміты хірург, прыёмны бацька Тараса.
Сын журналіста, пісьменніка. Паважанага ў горадзе чалавека. Хоць кім паважанага? Чуў у чарзе? Ведаюць Яраша, і ніхто не ведае Шыковіча. Хто чытае сумныя фельетоны і нарысы!
Славік паскардзіўся, што бацька, раней дазваляючы яму ўсё, потым раптам стаў прынцыповым і адмовіў у грошах на інстытут, уладкаваўшы сына на тэлестудыю. Далей размова перайшла на літаратуру: Славік захапляўся Рэмаркам і кальвадосам, а класікаў лічыў нуднымі, за што атрымаў ад Тараса з'едлівы адказ. Тым часам за акном рэстарана адыходзіў хуткі цягнік, і Тарас, гледзячы на незнаёмую сумную дзяўчыну ў акне вагона, задумаўся пра яе лёс.
Чаму яна такая сумная? Не трэба, слаўная дзяўчына. Жыццё прыгожае.
Пасля п'янага выкліку Славіка Тарас паклікаў афіцыянтку, каб разлічыцца: яму трэба было ехаць. Ён заплаціў за абед і пакінуў незадаволенага Славіка ў рэстаране.
Тарас на дачы расказвае пра Славіка і засмучае яго маці
Дабраўшыся нарэшце на дачу, Тарас сустрэў радасную сястру, якая адразу заўважыла, што брат выпіў.
Хацелася хутчэй да сваіх. За тыдзень ён засумаваў па Віцю, Наташы, па бацьку, па Галіне Адамаўне. Яраша і цяпер, дарослы, Тарас клікаў бацькам.
Тарас расказаў маці Славіка, што яе сын зацягнуў яго ў рэстаран, схлусіўшы пра голад, і што ён там часта бывае і ведае ўсіх афіцыянтак. Пачуўшы гэта, жанчына рэзка змянілася з твару.
Нешта жорсткае, калючае з'явілася ў яе твары. Можа, адчуўшы гэта, яна вінавата ўсміхнулася, прыгладзіла валасы на скронях.
Галіна Адамаўна дакорліва сказала Тарасу, што маці цяжка чуць такое пра сына, і што лепш было б памаўчаць.
Тарас настойваў, што маўчаць нельга, бо Славік ва ўсім расчараваны і можа трапіць у бяду, а брат Наташы, падлетак Віця, асадзіў сястру, калі тая ўпікнула Тараса, што той сам піў разам са Славікам.
Ва ўсім расчараваўся, усё яму абрыдла, усё не падабаецца. А мы будзем глядзець і маўчаць? У нас часта так робяць. Ад бацькоў хаваць, ад грамадскасці… Пакуль чалавек не апынецца ў балоце.
Славік п'е з графаманам у парку і ўцякае ад дружыннікаў
Тым часам Славік знайшоў у парку графамана, які хацеў надрукавацца ў газеце і спадзяваўся праз сына Шыковіча паўплываць на лёс сваіх вершаў. Той шчодра пачаставаў хлопца, і Славік, высмеяўшы перад Тарасам сваю працу, вырашыў не ісці на тэлестудыю. Хутка ў яго пачало дваіцца ў вачах — насупраць яму мроіліся «вялікія паэты», а міма пляцоўкі, як яму здавалася, увесь час хадзілі дружыннікі, якіх ён баяўся больш за міліцыю.
У момант прасвятлення ён уцёк ад надакучлівага графамана праз кусты і выйшаў з парку, каб пільнаваць бацькоўскую кватэру ад зладзеяў. Па дарозе дадому ён апынуўся каля гарадскога гатэля, які стаяў побач з кватэрай.
Скандал з ангельскімі студэнтамі, працвярэзнік і прысуд суда
Каля гатэля ў той вечар стаялі машыны з ангельскімі студэнтамі, што ехалі праездам у Ленінград. П'яны Славік захацеў абавязкова абмеркаваць з імі міжнародныя праблемы і пранік у рэстаран гатэля праз кухню, ведаючы ўсе хады. Ангельцы спачатку сустрэлі яго ветліва, але, пачуўшы жахлівае вымаўленне і бедны запас слоў, пачалі рагатаць. Абражаны рогатам, Славік перайшоў на родную мову і выкрыкнуў грубыя абразы і пагрозы.
Чаму ржаце, як шатландскія жарабцы? Чэрці рыжыя! Шпіёніць прыехалі? Куды атамную бомбу скінуць? Дык мы на вас дзесяць скінем! І ад вашага задрыпанага вострава не застанецца мокрага месца!
Пачуўшы і зразумеўшы яго па-руску, госці ўсхваляваліся, прыслуга рэстарана ўзнялася, і Славіка вывелі з гатэля і перадалі дружыннікам, якія, калі ён пачаў куралесіць, надавалі яму кухталёў. Прачнуўся ён ужо ў працвярэзніку, з болем ва ўсім целе, і ўспомніўшы натворанае, жахнуўся, уявіўшы гора маці. Яго адвялі ў народны суд, дзе справу разбірала знаёмая сям'і суддзя.
Славік глядзеў на яе з надзеяй на літасць, але жанчына, задумаўшыся толькі на момант, без лішніх роспытаў вынесла прысуд: дзесяць сутак.