Сэрца на далоні (Шамякін)/Раздзел 9
з цыкла «Сэрца на далоні»
Майзіс з жонкай Данай і Маша прыязджаюць на дачу Ярашаў і Шыковічаў раней за іншых гасцей. На летняй кухні ўжо працуюць Валянціна Андрэеўна і Галіна Адамаўна, а Тарас дапамагае ім, рыхтуючы агонь, сталы і прадукты. Раніца выдаецца сонечнай і свежай, хоць прырода прадказвае спёку або навальніцу, а людзям і дрэвам патрэбны дождж.
Галіна Адамаўна спачатку непакоіцца з-за Машы, якую Антон запрасіў разам з іншымі гасцямі. Убачыўшы дзяўчыну ў яркай чырвона-жоўтай сукенцы і з вогненна-рыжымі валасамі, яна лічыць яе вульгарнай. Яраш і Тарас таксама бянтэжацца яе незвычайнага выгляду, але Маша адкрыта і з дзіцячай цікаўнасцю аглядае дачу.
Калі госці збіраюцца рыбаліць, Маша просіць дазволу застацца на кухні. Яна надзявае фартух, завязвае касынку і нечакана ператвараецца ў спрытную, сціплую гаспадыню. Дзяўчына прапануе рэцэпты, умела рэжа гародніну і хутка заваёўвае сімпатыю Валянціны Андрэеўны. Галіна Адамаўна, наадварот, усё больш насцярожваецца, бо заўважае, што Тарас зацікавіўся госцяй.
Маша расказвае, што да курсаў медсясцёр працавала хатняй работніцай у палкоўніка. Яна пайшла на такую працу, бо пасля смерці бацькі сям'я засталася з пяццю дзецьмі, а калгас быў бедны. Яе біяграфія і працавітасць яшчэ больш падабаюцца Валянціне Андрэеўне, якая шануе людзей, здольных самастойна дасягаць жыццёвай мэты.
Прачнуўшыся, Іра сустракае Машу з насмешкай і знявагай. Маша таксама адчувае абразу і дэманстратыўна звяртаецца да Тараса. Яна ўзгадвае вайну і распавядае, як у дзяцінстве бачыла, што яе бацька плакаў, развітваючыся перад адпраўкай на фронт. Тарас маўчыць і працуе каля печы, а Іра пачынае раўнаваць Машу, успамінаючы, што Яраш называў яе «залатой сястрой».
Іра нечакана прапануе Тарасу пайсці купацца, а пасля сама бяжыць па ваду. Валянціна Андрэеўна разумее, што дачка закахалася ў Тараса і ўбачыла ў Машы саперніцу. Маці радуецца першаму праяўленню Ірынай ініцыятывы, але адначасова баіцца яе магчымых пакут. Яна балюча параўноўвае нязграбнасць дачкі з лёгкасцю і артыстычнасцю Машы.
Галіна Адамаўна тым часам думае, што Тарас мог бы закахацца ў Машу і тым самым адцягнуць яе ад Антона. Яе непакояць паводзіны мужа, які відавочна захапляецца госцяй. Пасля вяртання рыбакоў усе снедаюць пад дубамі. Шыковіч, убачыўшы Машу, хутка мяняе раздражненне на добразычлівасць і пачынае заляцацца да яе, што выклікае ў яго жонкі рэўнасць і трывогу.
За сталом Наташа смяецца з прачытанай кнігі і спрачаецца з дарослымі пра чытанне. Шыковіч хваліцца сваёй працай пісьменніка і гісторыка, а Валянціна Андрэеўна разумее, што ён хоча ўразіць Машу. Пасля снедання жанчыны займаюцца гаспадаркай, Галіна Адамаўна ад стомы і хвалявання засынае, а Маша і Іра пачынаюць размаўляць. Валянціна заўважае, што Маша збліжаецца шчыра, а Іра дзейнічае асцярожна і хітра.
На дачу прыходзіць Славік, які нядаўна выйшаў з турмы пасля дзесяці сутак арышту. Ён сустракае маці жартам, але Валянціна адразу заўважае яго худзізну і стомленасць. Славік здзіўляецца Машынай знешнасці, называе яе незямной істотай, але пасля яе рэзкага адказу ўсё ж знаёміцца з ёй. Маша прымае яго руку, і Валянціна даруе ёй няўдалае першае ўражанне.
Падчас снедання Славік расказвае, што яго пакаралі за пагрозу замежнікам атамнай бомбай. Яго жарты ператвараюцца ў сур'ёзную спрэчку пра атамную вайну, страх і будучыню чалавецтва. Ён лічыць, што людзі не перамаглі галоўных небяспек, Іра называе яго баязліўцам, а Валянціна сцвярджае, што верыць у чалавечы розум. Маша ўпершыню ўмешваецца і проста кажа, што людзі жывуць і будуць жыць; яе словы супакойваюць Славіка. Пасля з'яўлення Шыковіча размова змяняецца жартамі пра турму і сямейныя адносіны, а засмучаная Маша адыходзіць да ручая. Праз хвіліну Славік кліча яе.
Персанажы
Цытаты
— Не, Слава, я таксама баюся, — адказала сыну Валянціна Андрэеўна, — баюся, можа, больш, чым усе. Але я веру ў чалавечы розум… І тут Маша не стрымалася: — Людзі не збіраюцца сябе хаваць. Людзі жывуць. І будуць жыць!
— Я пагразіў адным замежным дурням атамнай бомбай. Быццам яна ляжала ў мяне ў кішэні. І — калі ласка, маралісты ўляпілі мне… А ўчора я перачытваў газеты. Я рэдка чытаю. Так, ад смутку.
Навігацыя
← Папярэдні раздзел · Усе раздзелы · Наступны раздзел →